Toen Griet en Lisa aan hun job als woordvoerder bij het parket van West-Vlaanderen en Oost-Vlaanderen begonnen, bestond de functie nog niet. “We werden er letterlijk ingesmeten. Gelukkig kwamen we terecht in een team van gedreven persmagistraten. Zij hebben ons intensief begeleid en we konden van in het begin op hen rekenen”, aldus Lisa en Griet. Een meevaller: allebei zijn ze goed in werken in team en een gezond evenwicht bewaren. Niet alleen in hun job, maar ook in hun vrije tijd in de roeiboot. Aan de Brugse roeiclub treffen we Lisa en Griet terwijl ze de boot klaarmaken. Ze halen het materiaal uit de botenloods, controleren of alles in orde is en leggen de riemen klaar. Er wordt wat bijgepraat over het werk, maar vooral praktisch gewerkt: boot optillen, naar het ponton dragen, instappen.
Een paar minuten later duwen ze af en trekken ze het water op, twee collega-woordvoerders die het hoofd leegmaken op het water.
Van nul beginnen, maar wel samen
Beiden kwamen uit de communicatiewereld, maar zonder juridische achtergrond.
Griet: “Ik heb communicatiewetenschappen gestudeerd, zes jaar op een kabinet gewerkt en daarna zeventien jaar in de cultuursector. Ik had geen juridische achtergrond, dus ik heb alles van nul moeten leren, dat was een sprong in het onbekende. Maar een boeiende wereld is opengegaan. We kregen de unieke kans om deze functie zelf uit te bouwen en op korte tijd veel bij te leren.”
Lisa: “Ik heb journalistiek en communicatie-wetenschappen gestudeerd en werkte hiervoor enkele jaren op de communicatiedienst van een hogeschool. Ik heb dus ook geen juridische achtergrond. Ik heb me proberen voor te bereiden door te praten met mensen, te lezen, te observeren. Maar uiteindelijk moet je jezelf tijd gunnen en durven fouten maken, anders leer je niet bij. In het begin was ik vooral aan het kijken en luisteren. Voor mij ging een hele nieuwe wereld open. Maar tegelijk ook de onzekerheid: hoe ga ik dit hier aanpakken?”
Een vangnet van woordvoerders
Griet: “Dat er aandacht is voor meer communicatie binnen Justitie om de informatie naar de mensen te brengen, vind ik een heel grote stap. De persmagistraten namen dat jarenlang op zich, naast hun dossiers en zittingen. Met onze functie is er meer tijd om ook proactief te communiceren en zijn we beter bereikbaar. We geven geregeld ook uitleg over de perswerking van het parket tijdens studiedagen. De pers werkt vandaag ook veel sneller dan vroeger. Dat vraagt ook van ons snelheid, maar vooral ook zorgvuldigheid. Het blijft belangrijk om het hoofd koel te houden en ervoor te zorgen dat we eerst de juiste stappen zetten.”
Lisa en Griet startten niet alleen en kunnen ook rekenen op hun collega-woordvoerders van de andere parketten, verspreid doorheen het land.
Lisa: “Het is echt fijn om te mogen werken met mensen die net als jij een passie hebben voor communicatie en die net zo gedreven zijn. Je leert voortdurend van elkaar en van de persmagistraten, die de communicatie combineren met hun job als magistraat. Gelukkig werden we goed opgevangen door de persmagistraten, de Steundienst van het openbaar ministerie en de andere woordvoerders. Je voelde meteen: we zijn hier samen iets nieuws aan het bouwen.”
Griet: “Ook al zitten we verspreid over het hele land, we vormen een hechte groep. We bellen elkaar, spreken af en pakken zaken samen aan. Dat verlaagt de drempel om vragen te stellen aanzienlijk. Het is bijzonder fijn om te merken dat je in twee jaar tijd een volledig nieuw netwerk hebt opgebouwd, zowel binnen Justitie als bij de politie.”
Vertrouwen winnen, intern én extern
De job vraagt veel: snel schakelen, correct communiceren, en tegelijk rekening houden met onderzoeksbelangen, privacy en timing.
Griet: “Het grote voordeel van een communicatiediploma is dat je het overal kan inzetten. Communicatie is zó breed. De basisprincipes blijven altijd dezelfde: wat communiceer je, welke flow respecteer je, met wie stem je af. In Justitie is dat niet anders, alleen is de materie veel gevoeliger. Je moet met zoveel factoren rekening houden voor je iets naar buiten brengt: het geheim van het onderzoek en rekening houden met slachtoffers en nabestaanden.”
Lisa: “Je moet voortdurend afwegen: wat is het maatschappelijk belang, wat mogen of kunnen we zeggen. Je wil speculaties vermijden, mensen geruststellen en duiding geven, maar ook het onderzoek niet schaden. Soms weet je dat journalisten al veel gehoord hebben via andere bronnen, maar je moet ook de slachtoffers en nabestaanden in het achterhoofd houden. Dat is niet evident. En tegelijk wil je transparant zijn, ‘geen commentaar’ is eigenlijk niet meer van deze tijd, maar wat je meegeeft, hangt natuurlijk af van verschillende factoren, bijvoorbeeld of het een gerechtelijk onderzoek is of niet. Je moet de balans vinden in een medialandschap dat steeds sneller gaat.” Griet vult aan: “Die balans die ook zo belangrijk is in onze roeiboot.”
Griet: “In het begin was het wennen om mijn weg te vinden in de organisatie en de materie onder de knie te krijgen. Het contrast met de culturele sector kon nauwelijks groter zijn. Maar intussen heb ik helemaal mijn draai gevonden. Het meest spannende is dat je ’s ochtends toekomt op bureau en je weet niet wat je dag gaat brengen. Dat maakt deze job zo boeiend, afwisselend en uitdagend. En als je dan eens ‘s avonds een telefoon van de onderzoeksrechter krijgt over een grote doorbraak in een dossier die mag gecommuniceerd worden, dan voel je wel dat je een schakel bent geworden en dat communicatie ook belangrijk is.”
Heftige dossiers, maar een sterk team
Lisa kreeg onlangs de kans om een reconstructie mee te volgen in een moorddossier. “Over de inhoud van een reconstructie kan je moeilijk communiceren, omdat het onderzoek nog loopt, terwijl de pers wel veel vragen stelt. Ik probeer dan vooral te duiden waarom zo’n reconstructie belangrijk is en wat er dan allemaal gebeurt. Voor mij is het tegelijk ongelooflijk boeiend dat ik op zo’n moment mag aanwezig zijn en kan observeren hoe een reconstructie werkt. Ter plaatse overleg ik dan onmiddellijk met de onderzoeksrechter over de communicatie. Zo efficiënt werken, geeft energie.”
Griet: “Sommige dossiers blijven hangen. Transmigranten bijvoorbeeld… die beelden, dat raakt me. Je komt thuis en denkt: waar gaan we naartoe met de wereld. Maar tegelijk sta je niet op het terrein. Wij zijn bezig met: hoe communiceren we dit correct? Dat helpt om de focus op je eigen werk te houden.”
Lisa: “Je kan niet zomaar met iedereen praten door het beroepsgeheim. Maar binnen ons team kan dat wel. Even bellen, even ventileren. Je voelt dat je er nooit alleen voor staat. Dagelijks worden we geconfronteerd met heftige feiten en menselijk leed. Op heel drukke dagen, als je telefoon niet stilstaat, kan het soms wat veel worden. Het is iets waar alle woordvoerders mee te maken krijgen en dat schept wel een band.”
Gedeelde passie
Tussen al die hectiek ontstond er iets onverwachts: een gedeelde passie, roeien. Lisa roeit ondertussen al zes jaar. “Ik zocht een sport die goed was voor mijn rug, buiten en in team. Mijn osteopaat zei: probeer roeien. Sindsdien doe ik niets liever en is het echt een uitlaatklep, ik probeer het twee tot drie keer per week te doen. Je gsm blijft aan wal, je zit in de natuur, je moet focussen op techniek. Als je afdwaalt in je hoofd, voel je dat meteen in je slag. Het is ook mijn sociaal contact. Je komt toe op de club en iedereen is even zot van die sport. Je kruipt samen in de boot en je bent weg.”
Griet: “Een persmagistraat zei in mijn eerste weken tegen mij: ‘schrijf je eens in voor roeien’. Ik dacht waarom ook niet. Dat was echt de beste beslissing. Buiten zijn, bewegen, focussen… dat geeft zoveel energie. En het is in team. In de boot moet je op hetzelfde ritme zitten, anders geraak je nergens.”
Lisa: “Af en toe doe ik wel eens een wedstrijd, maar dat is echt puur voor het plezier. In mijn club ben ik comperant, dat zit tussen recreatief en competitief roeien. Je krijgt meerdere keren per week stevige trainingen en je neemt af en toe deel aan een wedstrijd, maar het draait vooral om fun.”
Als woordvoerder krijg je voortdurend meldingen binnen van zowat elke nieuwssite en word je dagelijks overspoeld met informatie. “Je zou alles moeten volgen. Daarom vind ik het zo belangrijk om naar buiten te gaan. Op het water maak ik mijn hoofd leeg en kom ik tot rust. Daar leerde ik ook een belangrijke les: de kunst zit in herhaling. Kilometers en kilometers roeien door weer en wind - vol energie of juist doodop van een lange werkdag - zelfvertrouwen krijgen in de boot en je eigen kunnen. Geduld hebben, durven doorzetten en elkaar motiveren. Dat is in onze job ook zo. Om hulp vragen en oefenen is geen schande, je groeit juist,” zegt Lisa.
Met twee in een boot
Gewoonlijk roeit Lisa in Gent, maar vandaag zitten ze samen in de boot in Brugge, de roeiclub van Griet. “Het was heel leuk om nu eens samen in de boot te kruipen. Mochten we samen een training doen, zou dat goed gaan”, zegt Lisa.
Griet: “Vorig jaar is Lisa eens naar ons gekomen om te roeien. Het is gek hoe je dan kleine verschillen opmerkt, bijvoorbeeld het draaien van de boot.”
Lisa: “Je hebt ook toertochten in het buitenland, en die zijn echt fantastisch. Vorig jaar zijn we naar Parijs geweest om 24 kilometer te roeien. De binnenvaart lag stil, waardoor je dwars door de stad kon varen. Eind mei trekken we naar Venetië, en Griet gaat met haar club ook. Hopelijk komen we elkaar daar ergens tegen tussen de tweeduizend boten (lacht).”
De parallellen zijn duidelijk
Griet: “Roeien is een mooie metafoor voor hoe wij werken. Je moet op elkaar afgestemd zijn en elkaar vertrouwen. Mijn job is de grootste professionele uitdaging die ik al ben aangegaan, maar bij het roeien heb je die fysieke uitdaging.”
Lisa: “Je kan nog zoveel ervaring en kracht hebben, maar als je niet samen als team roeit, kom je niet vooruit. Dat is op het werk net zo, je moet elkaar steunen. In een ploegboot heeft iedereen zijn rol en maakt op zijn eigen manier een impact. Je moet ook echt kunnen vertrouwen op elkaar en het durven zeggen als je merkt dat iemand een beweging niet helemaal juist uitvoert. Een boot waar iedereen compleet op elkaar is afgestemd en de communicatie moeiteloos gaat, vliegt door het water. En dat gevoel is heerlijk.”
Griet: “Wij werken in hetzelfde ressort en roeien niet zo heel ver van elkaar. Daardoor groei je ook al sneller naar elkaar toe. Maar het klikt ook gewoon persoonlijk. Ondanks dat Lisa een stuk jonger is, verstaan we elkaar bijzonder goed.”
Lisa: “Griet en ik lijken ook op elkaar in onze gedrevenheid. We willen het allebei heel goed doen, en daardoor kunnen we ook eens onze emoties bij elkaar kwijt. Als het even minder gaat, zijn we maar één telefoontje van elkaar verwijderd.”
Met hun boot op het droge vatten Lisa en Griet het mooi samen.
Lisa: “Roeien, dat is onze uitlaatklep. We staan altijd aan, onze gsm staat nooit stil, maar op het water valt dat allemaal weg. Dat is vrijheid.” Griet glimlacht: “Daar kan ik me alleen maar bij aansluiten!”