Het Openbaar Ministerie tekent doorgaans present op de grote muziekfestivals in België, en telkens met als hoofddoelstelling de strijd tegen verdovende middelen. Hoe? Met welke middelen? Welke filosofie? Damien Leboutte, procureur des Konings van Luik, klaart de rol van zijn parket uit op het festival Les Ardentes.
Met de Black Eyed Peas, Lost Frequencies, Aya Nakamura… en Charlotte De Witte als afsluiter zal de line-up van Les Ardentes van 2 tot en met 5 juli 2026 tienduizenden festivalgangers verleiden om dit festival in Rocourt (Luik) te bezoeken. Deze afspraak staat eveneens in de agenda van Damien Leboutte. De procureur des Konings van Luik zal er nagaan hoe de maatregelen die er door het Openbaar Ministerie en de politiediensten genomen worden in de praktijk worden omgezet.
Net als bij de andere grote festivals in België tekent het Openbaar Ministerie er gedurende het hele evenement present. Ook al voordat Les Ardentes daadwerkelijk zelf van start gaat, bij aankomst van de eerste kampeerders, en met als enige doel de strijd tegen drugsgebruik, met nultolerantie als leidmotief.
Damien Leboutte vat het als volgt samen: “Iedereen die drugs bij zich heeft, zal met andere woorden worden gestraft. Dat betekent niet dat er geen drugs op het festivalterrein zullen circuleren. Het ligt voor de hand dat niet iedereen kan worden betrapt, zeker niet wanneer er zo'n 60.000 bezoekers worden verwacht.”
Onmiddellijke inning
Hoe verloopt deze operatie concreet? Iedereen die bij een controle in het bezit blijkt te zijn van verdovende middelen, krijgt een onmiddellijke inning opgelegd, tenminste wanneer de drugs louter voor eigen gebruik bestemd zijn. De betrokkene wordt dan uitgenodigd om deze boete te betalen via een automatische betaalterminal. Wanneer deze persoon geen betaalkaart bij zich heeft – wat steeds kan gebeuren – ontvangt hij of zij een betalingsopdracht waaraan binnen twee weken gevolg moet worden gegeven.
“De tarieven rond opsporing van verdovende middelen op festivals, die in de omzendbrief van het College van procureurs-generaal zijn vastgelegd, worden hierbij nageleefd”, aldus de procureur des Konings van Luik. “Naargelang het drugstype en de aangetroffen hoeveelheid zal het bedrag van de onmiddellijke inning hoger of lager uitvallen. Daarnaast zullen deze verdovende middelen vanzelfsprekend ook verbeurd worden verklaard. We hebben zeer weinig gevallen van niet-betaling van de onmiddellijke inningen. Dat is een verrassende vaststelling, maar des te beter. Wie niet betaalt, wordt voor de rechtbank gedaagd. Mocht dit niet het geval zijn, zou deze maatregel zijn doel voorbijschieten.”
Wanneer de betrokken persoon een dealer blijkt te zijn, wordt een veel zwaardere straf opgelegd. En terecht. “Er is dan sprake van een hoger strafniveau“, vult Damien Leboutte aan. “Dezelfde procedure wordt gevolgd als wanneer in andere situaties een dealer wordt betrapt: aanhouding, voorleiding, vrijheidsbeneming, Salduz 4-verhoor en, naargelang de ernst, ofwel een dagvaarding dan wel de vordering van een onderzoeksrechter.”
De vraag rijst hoe dealers kunnen worden herkend. Drie belangrijke criteria: het bezit van een relatief grote hoeveelheid drugs, het feit dat deze drugs al in kleine zakjes zijn voorverpakt (om ze sneller te kunnen verkopen), en het bezit van een aanzienlijke som cash geld, bijvoorbeeld 400 euro in biljetten van 5 euro.
Hasj, marihuana, ketamine...
Tijdens de festivals houden het Openbaar Ministerie en de politiediensten alle soorten drugs in het vizier, ook al komen sommige frequenter voor dan andere. Het loont bijgevolg de moeite om een blik te werpen op de cijfergegevens van de twee voorbije edities van Les Ardentes om zich een idee te kunnen vormen.
In 2024 werden er 621 onmiddellijke inningen opgetekend ter waarde van in totaal 28.825 euro, die naar de staatskas zijn gevloeid. Het ging hierbij meer in het bijzonder om 730 g hasj, 830 g marihuana, 7 g cocaïne (die overigens almaar meer in opmars is in de samenleving volgens de procureur des Konings) en 4 g paddo's. Opgemerkt kan worden dat van de 600 personen die grondig werden gecontroleerd, er 372 de Franse nationaliteit hadden: Les Ardentes trekt doorgaans veel rapliefhebbers van over de grens aan.
In 2025 werden 433 onmiddellijke inningen opgelegd voor de som van 28.950 euro. Het ging meer bepaald om 179 g hasj, 470 g marihuana, 8 g cocaïne, 1 g paddo’s, 3 g speed, 3 g MDMA, 33 g XTC en 7 g ketamine. Laatstgenoemde stof, die in ziekenhuizen wordt toegediend omwille van haar verdovende werking en ook bekend staat om haar hallucinogene effecten, wordt de laatste jaren steeds vaker gebruikt. Dit blijkt uit onderzoek van het federale onderzoekscentrum voor de volksgezondheid Sciensano dat in maart 2026 werd gepubliceerd.
Om deze drugs te kunnen onderscheppen en in beslag te nemen, moet jaarlijks een volledige infrastructuur worden geïnstalleerd. Zo worden sinds 2024 de ‘vuilnisbakken van de laatste kans’ in de zone voor het festivalterrein geplaatst.
“Het beginsel is eenvoudig”, vat Damien Leboutte samen. “Specifieke afvalcontainers worden enkele tientallen meters vóór de ticketcontroles geplaatst. Bezoekers die drugs bij zich hebben, kunnen ze daar dan weggooien voordat ze bij de politiecontroles aankomen, en zo zonder drugs het festivalterrein betreden. Vandaar de naam van deze afvalcontainers.”
Deze containers moeten wel duidelijk zichtbaar zijn. “Dat is de moeilijkheid”, erkent de procureur des Konings. “Het eerste jaar waren ze op een slechte plaats opgesteld, waardoor sommige festivalgangers ze beschouwden als gewone vuilnisbakken. Er werden dan ook meer blikjes dan drugs in teruggevonden. Vorig jaar waren ze beter herkenbaar, maar het was geen groot succes. Ik denk dat men nog steeds probeert door de mazen van het net te glippen.”
Enkele meters verderop worden niet alleen de tickets en de tassen gecontroleerd, maar zijn ook politieambtenaren en drugshonden aanwezig. Ook hier wordt hetzelfde principe toegepast: de hond loopt aan de leiband rond tussen de festivalgangers totdat hij een verboden stof detecteert. Het dier blijft voor de persoon staan (hij ‘markeert’ hem), die in alle rust uit de rij wordt gehaald terwijl hij wordt gefouilleerd.
Geen voorkeursbehandeling
“De meeste personen die worden betrapt, zijn zeer eerlijk”, legt Damien Leboutte uit. “Ze vertellen ons vaak welke verdovende middelen ze bij zich hebben en geven ze aan ons. Bij twijfel wordt op een later tijdstip een analyse verricht. Degenen die betrapt werden, spelen met andere woorden het spel mee. Hoewel de festivalgangers soms beweerden dat het om CBD ging (hetgeen impliceert dat geen onmiddellijke inning werd opgelegd), bleek vaak uit de analyse dat dit niet het geval was. Maar deze trend lijkt achterhaald te zijn.”
De doorsnee festivalgangers zijn niet het enige doelpubliek van het politionele optreden. Ook kampeerders kunnen er zich bijvoorbeeld aan verwachten dat politieagenten en honden hun tenten doorzoeken. Ook vrijwilligers, die onmisbaar zijn voor de organisatie van een evenement als Les Ardentes, krijgen geen voorkeursbehandeling. Hetzelfde geldt voor VIP’s.
“Ze worden op dezelfde manier behandeld als de andere burgers, omdat de wet ook op hen van toepassing is,” brengt de procureur des Konings in herinnering. “Er is geen enkele reden om een apart beleid te hanteren, ook al wordt bij VIP’s vaker cocaïne dan hasj aangetroffen.”
Sommige artiesten hebben een volledig cleane reputatie, terwijl dit voor anderen helemaal niet het geval is. “We zijn uiterst waakzaam wat betreft het aanzetten tot drugsgebruik”, waarschuwt Damien Leboutte. “Wanneer iemand op het podium drugs gebruikt, wordt er onmiddellijk overgegaan tot de redactie van een proces-verbaal, een verhoor en een dagvaarding. Wanneer een artiest, zoals een zekere Alkapote enkele jaren geleden, het podium opgaat en joints in het publiek gooit, verstrekt hij met andere woorden gratis verdovende middelen, hetgeen gelijkgesteld wordt met verkoop zonder dat hier geld tegenover staat. Het kan hierbij zelfs gaan om aanzetten tot druggebruik, temeer omdat er op Les Ardentes ook minderjarige festivalgangers aanwezig zijn.”
Het Openbaar Ministerie en de politiediensten houden dus overal een oogje in het zeil: bij de ingang, op de camping… en op het podium. De lokale politiediensten kunnen een beroep doen op een groot aantal manschappen, met versterking uit andere politiezones en van de Federale Politie, en zelfs drones inzetten. Het parket is ook vertegenwoordigd op het terrein. “Onze referentiemagistraten ‘verdovende middelen’ lossen elkaar af, zodat er tijdens de controles altijd iemand ter plaatse is, vooral overdag”, garandeert de procureur des Konings. “Ik zal er ook twee uur doorbrengen, maar niet omwille van de muziekkwaliteit. Ter informatie: ik luisterde gisteren in mijn kantoor naar Pink Floyd, hetgeen muziek van een ander tijdperk is ... .”
