Brussel, 22 februari 2024
Grote gemeenschappelijke actie tegen mensensmokkel leidt in verscheidene landen tot talrijke arrestaties
Vooraf wordt aangestipt dat er persberichtgeving is vanwege Eurojust/Europol omtrent deze actie.
Binnen het kader van voornoemde persberichtgeving volgt hieronder de Belgische perscommunicatie, die toegespitst is op de Belgische situatie en op het Belgische dossier dat een substantieel bestanddeel van deze gemeenschappelijke actie uitmaakt:
ALGEMEEN
Sedert enkele jaren worden de landen rond de Noordzee geconfronteerd met mensensmokkel van het Europese vasteland naar het Verenigd Koninkrijk door middel van kleine bootjes.
Mensensmokkelaars maken derhalve niet alleen meer gebruik van vrachtwagens, koeltransporten en zeilboten om via de Belgische en Franse havens de oversteek te maken naar het Verenigd Koninkrijk.
Verscheidene criminele organisaties hebben zich gespecialiseerd in de small boats problematiek.
Dit is een zeer verontrustende evolutie, aangezien dergelijke overtochten levensgevaarlijk zijn.
Er wordt gebruik gemaakt van kleine bootjes van slechte kwaliteit, die helemaal niet bestemd zijn om op de Noordzee te varen. De bootjes worden aangedreven door middel van kleine buitenboordmotoren. Sommige motoren zijn nieuw, maar andere motoren zijn aftandse toestellen die op allerhande tweedehandssites worden gekocht. Aan de migranten worden zwemvesten overhandigd, die vaak evenzeer van een zeer slechte kwaliteit zijn, en die helemaal niet als een reddingsvest zouden kunnen worden aanzien. Dergelijke vesten geven de migranten, die vaak geen enkele andere keuze hebben dan zich over te geven aan de willekeur van de smokkelorganisaties, een vals gevoel van veiligheid.
Waar de meeste afvaarten gebeuren vanop de Franse kust, werden in de afgelopen jaren ook enkele pogingen tot overtocht ondernomen vanop de Belgische kust. Grote groepen worden verzameld rond de kleine bootjes, en mensensmokkelaars gaan de kleine bootjes overladen. Hun enige drijfveer is het verdienen van crimineel geld.
De feiten van mensensmokkel zijn uitermate goed georganiseerd. Volledige pakketten met boten, buitenboordmotoren, zwemvesten en brandstof worden door een deel van de criminele organisatie met personenvoertuigen of kleine vrachten naar een afgesproken plaats gebracht, terwijl andere leden van de organisatie migranten op deze plaats laten verzamelen. De mensensmokkelaars houden onderling contact, zodat de ganse operatie gesmeerd verloopt. De smokkelorganisaties houden goed in de gaten dat migranten betaald hebben vooraleer ze hen in de kleine bootjes laten stappen. Betalingen gebeuren vaak door het blokkeren van bepaalde gelden bij hawala-kantoren (hawala is een vorm van ondergronds bankieren).
Voor de Belgische regering en de Belgische justitie is de strijd tegen de mensensmokkel al verscheidene decennia een absolute prioriteit. Deze vorm van criminaliteit miskent volledig de menselijke waardigheid. Ook de Belgische minister van Justitie onderstreepte deze prioriteit door de oprichting van een TransIT-centrum in West-Vlaanderen. Dit dossier past dan ook volledig in het Nationaal Veiligheidsplan 2022-2025 van de Geïntegreerde Politie In dit plan worden onder meer de aanpak van georganiseerde criminaliteit, de aanpak van mensensmokkel alsook misdrijven tegen de fysieke en psychische integriteit als belangrijke veiligheidsthema's opgenomen.
De kustprovincie West-Vlaanderen wordt omwille van het geografische ligging het meest geconfronteerd met feiten van mensensmokkel. De provincie is gelegen dicht bij de Noord-Franse kust en havens, in West-Vlaanderen zijn er diverse havens en plezierhavens, en de snelwegparkings langs de autosnelweg E40 richting Frankrijk zijn al vele jaren het geliefkoosde werkterrein van mensensmokkelorganisaties.
Mensensmokkel doet zich echter ook in andere Belgische provincies door (zie hieronder voor de concrete situatieschets).
Op federaal niveau worden de onderzoeken gecoördineerd door het Belgische Federaal Parket, dat een helikopter-view houdt op alle lopende gerechtelijke onderzoeken in België. Het Federaal Parket faciliteert de internationale samenwerking en is actief in allerlei internationale overlegfora, met de bedoeling goede afspraken te maken met gerechtelijke overheden uit andere landen.
Binnen de Federale Politie vervult de Directie DJSOC een coördinerende functie, zodat de beschikbare recherchecapaciteit zo goed als mogelijk kan worden aangewend door de diverse eenheden van de Federale Gerechtelijke Politie en de Scheepvaartpolitie. Ook door de politiezones van de Lokale Politie, voornamelijk de politiezones aan de Belgisch-Franse grens in West-Vlaanderen, werden reeds diverse intercepties verricht die wezenlijk hebben bijgedragen tot huidig dossier.
MEER CONCREET
Sedert eind 2019 tot op vandaag werden in gans het Rijk talrijke voertuigen onderschept waarin nautisch materiaal kon worden aangetroffen. In diezelfde periode werden bestuurders en inzittenden gearresteerd, waarna veroordelingen zijn gevolgd door de correctionele rechtbank in de verschillende gerechtelijke arrondissementen, met gevangenisstraffen van 30 maanden tot 12 jaar.
Door deze onderzoeken werd duidelijk dat nautisch materiaal zoals kleine opblaasbare bootjes, buitenboordmotoren en zwemvesten werden aangevoerd uit één van de buurlanden. Het meeste materiaal bleek afkomstig te zijn uit Duitsland.
Samenwerking drong zich op, enerzijds tussen de gerechtelijke arrondissementen in België met bijstand van DJSOC (federale politie) en het Federaal Parket, anderzijds op internationaal vlak met bijstand van Europol en Eurojust.
De Belgische politie en justitie hebben er van bij het begin van de small boats naar gestreefd om een goede informatiepositie te ontwikkelen. Misdrijfanalisten en onderzoekers zijn er van meet af aan van uitgegaan dat mensensmokkelaars geen lone wolfs waren, maar dat zij deel uitmaakten van één of meerdere grotere organisaties die kennelijke vertakkingen hadden in verscheidene Europese landen. De vele gerechtelijke onderzoeken zorgden ervoor dat de beeldvorming rond de aanwezigheid van een criminele smokkelorganisatie geleidelijk aan kon worden vervolledigd.
Om die reden werden de nodige contacten gelegd met de politiediensten en gerechtelijke overheden uit de buurlanden (zowel Nederland, Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk), om gezamenlijk de strijd aan te gaan tegen de criminele organisaties die kennelijk actief waren over de landsgrenzen heen.
De nauwe internationale contacten die reeds verschillende jaren zijn gegroeid tussen de politiediensten en justitie in de verschillende landen, hebben een plan van aanpak opgeleverd, met de bedoeling een smokkelorganisatie te ontmantelen en een duidelijk signaal te geven dat het bestaan van landsgrenzen geen obstakel vormt voor een gecoördineerde internationale strijd tegen de mensensmokkel.
Het basisonderzoek wordt gevoerd door het Federaal parket in West-Vlaanderen onder leiding van een Brugse onderzoeksrechter.
In een eerste fase werden de onderzoeken in België en Frankrijk op mekaar afgestemd met ondersteuning van Europol en Eurojust. Rekening houdend met de levensgevaarlijke overtochten door middel van small boats, die een imminent levensgevaar in zich dragen, werd een strategie uitgewerkt om de leden van de criminele organisatie in beeld te brengen, die enerzijds de logistieke ondersteuning uitwerken door het on demand aanleveren van het nodige nautisch materiaal en anderzijds de rekruteerders en organisatoren op de Franse stranden die ervoor zorgen dat de migranten tijdig op de stranden arriveren voor de overtocht naar het Verenigd Koninkrijk.