Persbericht - Gent - 90 jaar Rechtvaardige Rechters – “Elke tipgever wordt gehoord”

Parketten van de procureur des Konings Oost-Vlaanderen
Persberichten
Lam Gods - Gent

Al 90 jaar één van de grootste mysteries van Gent en ver daarbuiten: de spraakmakende kunstroof van het paneel De Rechtvaardige Rechters. Ook voor het Openbaar Ministerie blijft het dossier na al die jaren boeiend. “Deze zaak spreekt enorm tot de verbeelding. We blijven hopen dat we het ooit terugvinden”, vertelt magistraat Caroline Dewitte. Waar staan we na 90 jaar?

In de nacht van 10 op 11 april 1934 wordt het paneel De Rechtvaardige Rechters gestolen uit de Sint-Baafs Kathedraal in Gent, samen met de achterzijde: het paneel Johannes de Doper. Deze panelen zijn onderdeel van het veelluik “Het Lam Gods”, geschilderd door de gebroeders Jan en Hubert van Eyck in 1432. Wat volgt is bijna een eeuw van onderzoek van een zaak gehuld in mysterie.  

“Zelfs na al die jaren hebben we nog geen idee waar het paneel zich bevindt.” Aan het woord is Caroline Dewitte, magistraat op het parket van Oost-Vlaanderen en al bijna 20 jaar titularis van het bijzondere dossier. “Niettemin blijft deze zaak intrigerend vanwege de vele spannende wendingen en opbouw zoals de diefstal zelf, de afpersingsbrieven, de manier van teruggeven van het tweede gestolen paneel Johannes de Doper en dan het plotse overlijden van Goedertier, dé man die wist waar het kunstwerk zich bevond maar het geheim meenam in zijn graf.” Een verhaal dat menig hobbyspeurder, historicus en onderzoeker al jaren fascineert.

Van Gent tot het Louvre in Parijs

Het onderzoek gevoerd in 1934 liet toch enkele kansen onbenut. Zo kon het sporenonderzoek wel grondiger gebeuren. “In die tijd had de politie echter minder mogelijkheden en middelen. Sommige observatietechnieken bestonden simpelweg nog niet”, legt Dewitte uit. “Dat maakt het onderzoek er nu niet gemakkelijker op.”

Er zijn verschillende scenario’s mogelijk wat er met het paneel zou gebeurd zijn. “Er werd al gespeculeerd dat het paneel in het bezit zou zijn van een Gentse familie of dat het vernietigd zou zijn. De meest plausibele mogelijkheid is volgens mij dat het paneel nog verborgen zit op de originele verstopplek of ergens anders. De afmetingen het paneel, dat 149 cm hoog en 55 cm breed is, laten wel toe om relatief makkelijk verstopt te worden. Goedertier was een kunstliefhebber en wilde het paneel graag teruggeven. Dat kan men afleiden uit de afpersingsbrieven die hij stuurde naar het bisdom in Gent.”

Sedert 1934 is het onderzoek naar het paneel in feite steeds verdergezet en brachten diverse pistes de speurders naar verschillende locaties: van de Sint-Baafskathedraal, de Kalandeberg en Sint-Jansvest in Gent, de Sint-Laurentiuskerk in Antwerpen, tot in het Louvre in Parijs.

Caroline Dewitte en Tony Vermeersch - Lam Gods

90 jaar aan tips

De laatste tien jaar kwamen er ongeveer een dertigtal tips binnen op het parket. Gemiddeld zijn dat er enkele per jaar.

Telkens als een nieuwe tip binnenkomt, wordt deze doorverwezen naar de vaste bevoegde speurder bij de Federale Politie van Gent, Tony Vermeersch. De politie gaat dan in eerste instantie na of de tip al eerder onderzocht werd en zal deze verder controleren op geloofwaardigheid en betrouwbaarheid. Tenslotte wordt bekeken of de aangegeven piste haalbaar is om concreet te zoeken. “Haalbaarheid wil zeggen of we met de huidige technische middelen en zonder veel schade de aangeduide bergplaats kunnen onderzoeken, we gaan dus niet zomaar boren of graven zonder dat we zeker zijn van ons stuk”, legt Dewitte uit.

Alle tipgevers krijgen een uitnodiging om hun verhaal te brengen en zij krijgen ook een antwoord en de visie van de politie. "Als onderzoekers moeten we steeds waakzaam zijn voor het gevaar van tunnelvisie, iets wat we al vaker zagen. We staan open voor alle mogelijke pistes en het is van belang om bepaalde deuren te sluiten", aldus Dewitte.

Overzicht behouden voor volgende generatie

Dewitte:  “We vinden het belangrijk dat alle tips bij ons op het parket binnenkomen. Onze onderzoeksbevoegdheid laat toe om een onderzoek te voeren in het belang van een slachtoffer of om een ander belang te dienen, in dit geval ten behoeve van de vrijwaring van nationaal kunstpatrimonium. Onze hoofdbekommernis is uiteraard de recuperatie van een kunstwerk dat tot werelderfgoed behoort.”

Doordat we alle tips centraliseren, behouden we alle verworven informatie en onderzochte pistes voor de volgende generatie. Zo kan op termijn worden nagegaan wat en waar al gezocht werd.

Het strafdossier uit 1934 werd ondertussen volledig gedigitaliseerd op professionele wijze in 2022 door het Rijksarchief Gent. Om het te kunnen inkijken, bijvoorbeeld voor wetenschappelijk onderzoek, moet er een aanvraag ingediend worden, conform de richtlijnen inzake gegevensbescherming.   

Bijna 100 jaar onderzoek; komt daar nog eens 100 jaar bij? “Ik hoop van niet maar het kan natuurlijk nog lang duren. Of misschien ook niet?  Het blijft een onderzoek dat we niet zomaar loslaten, net omdat het voorwerp een monumentaal kunstwerk is van onschatbare waarde. We willen maar al te graag dat het gestolen paneel ooit terug herenigd wordt met het veelluik,” vertelt Dewitte tot slot.

 

Parketten van de procureur des Konings Oost-Vlaanderen
Persberichten

Ander Persberichten